Soorten ventilatoren: welke past bij uw toepassing
Een ventilator kiezen op basis van het debiet alleen, is de meest gemaakte fout in een ventilatieontwerp. Het benodigde debiet bepaalt de maat, maar het type ventilator bepaalt of hij de druk aankan, in de ruimte past en het geluid maakt dat u ervan verwacht. Lucht & Ventilatie voert alle gangbare types, van compacte axiaalventilatoren tot rookgasbestendige uitvoeringen voor rook- en warmteafvoer. Dit artikel zet de soorten ventilatoren naast elkaar en laat zien wanneer welk type de juiste keuze is.
Axiaal of centrifugaal: het verschil dat alles bepaalt
De eerste keuze bij elke ventilator is het aandrijfprincipe. Bij een axiaalventilator verplaatst de lucht zich in de richting van de as: eenvoudig, compact en geschikt voor grote hoeveelheden lucht bij een beperkte weerstand. Bij een centrifugaalventilator komt de lucht axiaal binnen en verlaat hij de waaier radiaal, wat een aanzienlijk hogere druk mogelijk maakt. Zodra er een kanaalsysteem, filters of een geluiddemper tussen de ventilator en de uitblaas zitten, loopt de weerstand op en is een centrifugaalventilator vaak de enige die zijn debiet nog haalt.
| Type | Sterk in | Beperking | Typische toepassing |
|---|---|---|---|
| Axiaalventilator | Groot debiet, compact, stil bij lage weerstand | Beperkte drukopbouw | Open afzuiging, ventilatie zonder lang kanaaltraject |
| Centrifugaalventilator | Hoge druk, geschikt achter filters en lange kanalen | Groter en zwaarder bij gelijk debiet | Kanaalsystemen, luchtbehandelingskasten, industriële afzuiging |
| Kanaalventilator | Inbouw direct tussen twee kanaaldelen | Beperkte drukopbouw t.o.v. centrifugaal | Bijplaatsen in een bestaand kanaaltraject |
| Boxventilator | Geluidgedempte omkasting | Groter volume nodig voor plaatsing | Kantoren, horeca, professionele keukens |
| Dakventilator | Weerbestendig, direct op het dak | Alleen geschikt voor dakopstelling | Platte en hellende daken, bedrijfshallen |
| Kunststof ventilator | Bestand tegen agressieve, zure dampen | Niet geschikt als constructiemateriaal voor hoge mechanische belasting | Laboratoria, galvanische processen, chemie |
Kanaal-, box- en dakventilatoren: waar plaatst u ze
Naast het aandrijfprincipe verschilt de plaats waar een ventilator wordt ingebouwd. Een kanaalventilator (ook wel buisventilator) wordt tussen twee ventilatiekanalen geplaatst en is de eerste keuze wanneer een bestaand traject meer druk nodig heeft dan een axiaalventilator kan leveren. Een boxventilator is in feite een kanaalventilator in een geluidgedempte omkasting, en dus de aangewezen keuze zodra geluid een rol speelt, bijvoorbeeld bij kantoren of een professionele keuken. Een dakventilator staat buiten op het dak, weerbestendig uitgevoerd, met een keuze tussen horizontale en verticale uitblaas en desgewenst een geluidgedempte dakopstand.
Speciale uitvoeringen: ATEX en rook- en warmteafvoer
Voor een aantal toepassingen is een reguliere ventilator niet toereikend of zelfs niet toegestaan. In omgevingen met explosiegevaar is een ATEX-uitvoering verplicht, gecertificeerd voor de juiste zone. Voor rook- en warmteafvoer bij brand is een aparte productgroep nodig: ventilatoren die getest zijn op functioneren bij hoge rookgastemperatuur gedurende een voorgeschreven tijd. Hoe die keuze precies werkt, leest u in onze uitleg over RWA-installaties; het bijbehorende assortiment staat bij de rook- en warmteafvoerventilatoren. Zet nooit een reguliere ventilator in waar een brandveiligheidsconcept een HT-uitvoering voorschrijft: het testresultaat achter die classificatie is precies het verschil tussen een ventilator die het bij brand nog doet en een die uitvalt. De achterliggende normering is vastgelegd door NEN.
Waar de selectie in de praktijk vaak misgaat
Drie punten die in de praktijk stelselmatig over het hoofd worden gezien: het opgegeven debiet is vaak gemeten bij nul weerstand, terwijl elk kanaaldeel, filter en rooster daar druk van afhaalt; het geluidsniveau in de datasheet is het niveau bij het werkpunt van de fabrikant, niet bij uw eigen debiet en druk (bij een Eurovent-gecertificeerde opgave zijn die prestaties onafhankelijk getoetst); en bij een vervangingstraject wordt vaak één op één dezelfde maat besteld, terwijl een modernere uitvoering met EC-motor hetzelfde debiet haalt bij een fractie van het vermogen. De ontwerpuitgangspunten hiervoor staan in de richtlijnen van ISSO. Geef daarom altijd het werkelijke debiet, de externe druk van het kanaalsysteem en de geluidseis mee bij de aanvraag, in plaats van alleen de oude typeaanduiding.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een axiaal- en een centrifugaalventilator?
Een axiaalventilator verplaatst lucht in de richting van de as en is geschikt voor grote debieten bij lage weerstand. Een centrifugaalventilator voert de lucht radiaal af en bouwt daarmee veel meer druk op, wat nodig is zodra er kanalen, filters of een geluiddemper tussen zitten.
Wanneer kies ik een kunststof ventilator in plaats van een stalen uitvoering?
Zodra de af te voeren lucht agressieve of zure dampen bevat die staal aantasten, bijvoorbeeld in laboratoria of bij galvanische processen. Kunststof ventilatoren zijn hiertegen bestand en leverbaar in uitvoeringen die ook hogere temperaturen aankunnen.
Kan ik een gewone ventilator gebruiken voor rook- en warmteafvoer?
Nee. Een RWA-ventilator is getest op functioneren bij een voorgeschreven rookgastemperatuur gedurende een bepaalde tijd, en dat testresultaat ontbreekt bij een reguliere ventilator. Gebruik een HT-uitvoering alleen waar het brandveiligheidsconcept dat voorschrijft; elders is een reguliere ventilator aanzienlijk voordeliger.
Waarom haalt mijn ventilator het opgegeven debiet niet?
Meestal omdat de externe druk van het kanaalsysteem, inclusief filters, bochten en een eventuele geluiddemper, hoger is dan waarmee bij de selectie is gerekend. Het opgegeven debiet in een datasheet geldt voor een specifiek werkpunt; wijkt uw situatie daarvan af, dan verschuift ook het werkelijke debiet.
Advies op maat in plaats van een catalogusnummer
Het juiste type ventilator volgt uit de toepassing, niet uit de catalogus. Lucht & Ventilatie kijkt verder dan een artikelnummer: geef het gewenste debiet, de externe druk, de omgeving en eventuele eisen aan geluid, explosieveiligheid of brandwerendheid door, dan adviseren wij het type dat daar werkelijk bij past, met ruim 50 jaar ervaring in de luchttechniek in huis. Bekijk het volledige assortiment bij ventilatoren.
Voor uw offerteaanvraag: info@luchtenventilatie.nl of bel 085 130 48 20.
