Ventilatierooster bij natuurlijke ventilatie: welk type past waar
Bij natuurlijke ventilatie ontstaat de luchtstroom niet door een ventilator maar door
winddruk en het verschil in temperatuur tussen binnen en buiten. Een ventilatierooster is dan
geen accessoire maar het onderdeel dat bepaalt of die luchtstroom er ook echt komt: te klein
gekozen en de opening laat te weinig lucht door, verkeerd geplaatst en de wind drukt de lucht
de verkeerde kant op. Dit artikel zet de roostertypen naast elkaar die bij natuurlijke
ventilatie horen en de keuzes die de doorstroming bepalen.
Waarom de plek in de gevel de opening bepaalt
Bij natuurlijke ventilatie werkt de luchtstroom via twee principes tegelijk: winddruk aan de
loefzijde van het gebouw duwt lucht naar binnen, en het temperatuurverschil tussen binnen en
buiten (het schoorsteeneffect) trekt warme lucht via hoger gelegen openingen naar buiten.
Gevelroosters zitten
daarom vrijwel altijd op twee niveaus: laag voor de toevoer, hoog voor de afvoer, met een
voldoende grote onderlinge afstand om kortsluitventilatie te voorkomen. Welke regels het
Bouwbesluit aan deze openingen stelt, staat toegelicht op iplo.nl.
| Type rooster | Plaatsing | Werkt goed bij |
|---|---|---|
| Gevelrooster | Buitengevel, laag (toevoer) of hoog (afvoer) | Woningen, kleine kantoren, aanvulling op mechanische afzuiging |
| Plafondrooster (rond of vierkant) | Systeemplafond of vast plafond | Kantoren en utiliteitsbouw met een centrale toe- of afvoer |
| Kanaalrooster | Op een rond ventilatiekanaal (spirobuis) | Aftakkingen vanuit een hoofdkanaal naar losse ruimtes |
| Wandrooster | Binnenwand tussen twee ruimtes | Overstroomopeningen, bijvoorbeeld onder een deur of in een kozijn |
Plafondroosters: rond, vierkant en op het systeemplafond
Binnen een ruimte is een plafondrooster
de meest gebruikte optie, in rond of vierkant en zowel voor toevoer als afvoer. Omdat de
toegevoerde lucht een andere temperatuur mag hebben dan de ruimte zelf, kan hetzelfde rooster
ook gekoelde of verwarmde lucht verdelen. Bij een systeemplafond hoort een uitvoering die
daarop is afgestemd, desgewenst met een lichtgewicht, geïsoleerde plenumbox erboven voor een
gelijkmatige luchtverdeling over het rooster.
Kanaalroosters: de aansluiting op de spirobuis
Voor een aftakking vanaf een rond kanaal is een kanaalrooster de gangbare
oplossing. Uitvoeringen met alleen horizontale lamellen of met horizontale én verticale
lamellen laten de luchtrichting handmatig bijstellen, en met een hoeveelheidsregelaar erin stelt
u bovendien in hoeveel lucht er precies doorheen gaat. Dat maakt een kanaalrooster geschikt om
de luchtverdeling over meerdere ruimtes vanuit één hoofdkanaal in balans te brengen.
Vier punten die de doorstroming bepalen
De vrije doorlaat, niet de buitenmaat. Een rooster met lamellen of gaas heeft
aanzienlijk minder vrije doorlaat dan de zichtbare opening. Reken met de opgegeven vrije
doorlaat, niet met de framemaat, anders komt er structureel minder lucht binnen dan berekend.
Insectenwering kost doorlaat. Gaas tegen insecten is bij een gevelrooster
vrijwel altijd gewenst, maar het vermindert de doorlaat verder. Compenseer dat met een iets
groter rooster in plaats van het gaas achterwege te laten.
Windrichting en regeninslag. Een gevelrooster aan de windzijde krijgt meer
druk én meer risico op regeninslag dan een rooster aan de lijzijde. Kies bij twijfel een
uitvoering met een regenwerende lamelvorm.
Balans tussen toevoer en afvoer. Natuurlijke ventilatie werkt alleen als er
evenveel lucht kan toestromen als er wordt afgevoerd. Een krachtige afzuigkap zonder
voldoende toevoeropening trekt de benodigde lucht via kieren naar binnen, wat tocht en geluid
geeft. Controleer de toevoercapaciteit dus altijd samen met de afvoer.
Veelgestelde vragen
Hoeveel gevelroosters heb ik nodig voor natuurlijke ventilatie?
Dat volgt uit de benodigde luchtstroom voor de ruimte en de vrije doorlaat per rooster, niet uit een vast aantal. Een grotere ruimte of een hogere ventilatie-eis vraagt om meer vrije doorlaat, verdeeld over één of meerdere roosters.
Wat is het verschil tussen een gevelrooster en een kanaalrooster?
Een gevelrooster zit in de buitenmuur en regelt de luchtuitwisseling met buiten. Een kanaalrooster zit op een rond ventilatiekanaal en verdeelt de lucht die al door dat kanaal stroomt over de aangesloten ruimte.
Kan ik een plafondrooster ook voor afvoer gebruiken?
Ja, hetzelfde roostertype is geschikt voor zowel toevoer als afvoer; het verschil zit in de aansluiting op het kanaalsysteem, niet in het rooster zelf.
Waarom voelt het bij natuurlijke ventilatie soms tochtig?
Vaak doordat de toevoeropening te klein is voor de afvoercapaciteit, waardoor lucht via kieren en naden naar binnen wordt gezogen in plaats van via het rooster. Vergroot in dat geval de toevoerzijde in plaats van de afvoer te beperken.
Het juiste rooster bij uw situatie
Het juiste ventilatierooster volgt uit de plek in het gebouw, de gewenste luchtstroom en de
balans tussen toevoer en afvoer. Lucht & Ventilatie kijkt verder dan een artikelnummer: geef
de ruimte, de gewenste luchtstroom en de plaatsingslocatie door, dan adviseren wij het type dat
daar werkelijk bij past, met ruim 50 jaar ervaring in de luchttechniek in huis. Bekijk het
volledige assortiment bij roosters.
Voor een rooster op maat, in alle afmetingen en RAL-kleuren: info@luchtenventilatie.nl of bel 085 130 48 20.
